Manik-depresif bozukluk olarak da anılan bipolar bozuklukta duygudurumun bir uçtan (depresyon) diğer uca (mani) geçtiği dönemler olur. Bir mani dönemleri görece daha kısayken depresif dönemler daha uzundur. Depresif dönemin boğuculuğu maniye, manik dönemin suçluluğu depresif döneme doğru kişiyi savurabilir.

Mani Belirtileri Nelerdir?

Çok mutlu hissetme

Çok fazla enerji, iddialı planlar ve fikirlerin olması

Ödeyemeyeceğiniz ve normalde istemeyeceğiniz şeylere büyük miktarlarda para harcamak

Yemek yemek ya da uyumak istememe

Hızlı konuşma

Kolayca sinirlenme

Kendinizi çok yaratıcı hissetme

Depresif Dönem

İsteksizlik

Suçluluk, utanç

Karamsarlık

İçe Çekilme

İntihar Düşünceleri

Uyku ve iştahta düzensizlik

Çökkün, düşük ve uyuşuk hissetme

Yogrunluk, halsizlik

Bipolar Bozuklukta Kaygı

Duygudurumun bu şekilde savrulması kişinin yaşamı üzerinde yıkıcı etkilere yol açabilir. Bu yüzden çok doğal olarak kişiler duygudurumlarını kontrol etmeye çalışır. Ancak bu kontrol çabası iyi hissetmekten kaçınma ya da kötü hissettiğinde hemen iyi hissetmeye çalışma gibi bir hal aldığında bipolar bozukluğun seyrini kötüleştirecektir.

Bipolar Bozuklukta Psikotik Belirtiler

Özellikle mani döneminde halüsinasyonlar, büyüklenmeci tarzda düşünceler görülebilir.

Depresyon ve Bipolar Bozukluk Farkı

Depresyonda mani dönemleri görülmez. Bipolar bozuklukta ise duygu durumun iniş çıkışları en çok öne çıkan özelliktir. Depresyon tanısı almış bir kişi daha sonrasında manik bir dönem yaşayabilir ve bipolar bozukluk tanısı alabilir.

Tedavi

Bipolar bozukluk tedavisinde araştırmalar ilaç kullanımının olmazsa olmaz olduğunu göstermektedir. İlaç uyumu tedavi sürecinin önemli bir bileşenidir. Psikiyatrik ilaçlara yönelik önyargılar bazen ilaç uyumunu olumsuz etkilemektedir.

Bipolar Bozukluk Tedavisinde Psikoterapinin Yeri

Psikoterapi, bipolar bozukluğun (manik depresif bozukluk) yönetiminin önemli bir parçasıdır. Bipolar bozukluğun depresif ataklarının geciktirilmesinde veya önlenmesinde psikoterapilerin ilaç tedavisine etkili bir şekilde yardımcı olduğuna dair önemli kanıtlar vardır. Psikoterapi, bipolar bozukluğa eşlik eden zorlu düşünceleri, duyguları ve davranış kalıplarını tanımlamayı ve değiştirmek için çalışmayı sağlar.

Sadece İlaç Tedavisi Yeterli mi?

İlaçlar akut depresyon ve maninin ilk basamak tedavisi olsa da genellikle bipolar bozukluğun işlevsizleştiren etkilerini tam olarak yönetmek için yeterli değildir.

Sürecin psikoterapi ile desteklenmesi altın standart olarak kabul edilir.

Araştırmalar Ne Söylüyor?

Araştırmalar, hem terapiyi hem de ilacı içeren bir tedavi rutinine bağlı kalmanın faydalarını vurguluyor. Psychiatry Online’a göre, bipolar bozukluğa yönelik kanıta dayalı tedaviler, bipolar bozukluğu olan birinin remisyona girmesi için gereken süreyi hızlandırabilir. Psikoterapi girişimleri insanların semptomlarını yönetmek ve sağlıklı ilişkileri sürdürmek için gerekli becerileri öğrenmelerine de yardımcı olabilir.

Bir Kitap Önerisi

Durulmayan Bir Kafa; Dr. Kay Jamison tarafından yazılmış, bipolar bozukluğun anlatıldığı bir kitaptır. Çalışmalarında erken yetişkinliğinden beri sahip olduğu bipolar bozukluğa odaklanan Dr. Jamison, psikoterapinin bipolar bozukluğun tedavisinde ki önemin değinmiştir. 

Bir Alıntı

Psikoterapinin Bipolar Bozukluk tedavisindeki önemini Dr Jamison, şu cümleleriyle belirtmiştir: “Psikoterapi tarifsiz bir şekilde iyileştirir. Kafa karışıklığını bir ölçüde anlamlandırır, korkunç düşünce ve duyguları dizginler, bir miktar umut, kontrol ve hepsinden bir şeyler öğrenme olasılığını geri getirir…. Psikoterapi bir sığınaktır; burası bir savaş alanı; burası psikotik, nevrotik, neşeli, kafamın karıştığı ve inanılmayacak kadar umutsuz olduğum bir yer. Ama her zaman, bir gün tüm bunlarla başa çıkabileceğime inandığım ya da inanmayı öğrendiğim yer orasıydı.”

Bipolar Bozuklukta Bilişsel Davranışçı Terapi – 1

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), bipolar bozukluk için en etkili psikoterapi türü olarak kabul edilir. BDT’nin temel hedefleri semptomlara katkıda bulunan ve semptomları artıran uyumsuz düşünceleri, inançları ve davranışları tanımlamak ve değiştirmektir. 

Bipolar Bozuklukta Bilişsel Davranışçı Terapi – 2

Bipolar bozukluk için BDT, düşüncelerin, duyguların ve davranışların birbirine bağlı olduğu ve duygulanım dönemleri sırasında ruh halindeki ve bilişsel süreçlerdeki değişimlerin davranışı etkilediği ve bunların hepsinin hastalık yüküne katkıda bulunan bir kısır döngüye yol açabileceği önermesine dayanmaktadır.

Bipolar Bozuklukta Bilişsel Davranışçı Terapi – 3

Otomatik düşüncelerin değiştirilmesi ve çarpık düşüncenin ortadan kaldırılması sorunlu duygusal döngüyü kesintiye uğratır. BDT, psikoeğitimi, düşünce kayıtlarını, ruh hali günlüklerini ve aktivite programlarını içerir. 

Bipolar Bozuklukta Bilişsel Davranışçı Terapi – 4

 BDT’de terapist, bireyin ruh hali ve düşünceleri arasında bağlantı kurmasına, semptomları ve ön belirtileri tanımasına ve izlemesine, semptomlar için davranışsal stratejiler geliştirmesine, temel BDT tekniklerini öğrenmesine, uyku ve aktivite rutinlerini iyileştirmesine, ilaç uyumunu geliştirmesine ve psikososyal sorunları çözmesine yardımcı olur. BDT bireysel olarak veya grup formatında uygulanabilir.

KAYNAKÇA

Amerikan Psikiyatri Birliği, (2014). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı (DSM-5), Tanı ölçütleri el kitabı. (Çev: Köroğlu,E.) Ankara: Hekimler Yayın Birliği. (Özgün çalışma 2013)

Basco MR, Rush AJ. (1996). Cognitive-Behavioral Therapy for Bipolar Disorder. New York, NY, Guilford Press,

Jamison KR., (1995). Durulmayan Bir Kafa.

Novick DM, Swartz HA. (2019).  Evidence-Based Psychotherapies for Bipolar Disorder. Focus (American Psychiatric Publishing).