Travmatik olaylar; çeşitli psikolojik bozuklukları tetikledikleri için psikoloji literatürü açısından önemlidir. Travma, yara demektir. Yani yaralayıcı olaylar demek yanlış olmaz. Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından hazırlanan DSM-V (Zihinsel Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı) travmatik olaylar ile ilgili zihinsel bozuklukları ayrı bir kategori olarak ele almaktadır. Bu kitabın Türkçe tercümesinde Travma kelimesinin alternatifi olarak “Örselenme” kelimesi kullanılmıştır.

Travmatik Olay Nasıl Tanımlanır?

Bu tanım için başvuracağımız kaynak yine DSM-V olacak. Uzun zamandır devam eden çeşitli tartışmalar neticesinde oluşturulan güncel tanım şöyle;

“Gerçek ya da göz korkutucu bir şekilde ölümle, ağır yaralama ile karşılaşmış ya da cinsel saldırıya uğramış olma.”

Bu tanımdaki karşılaşma ifadesi de şu şekilde açıklanmış;

1- Doğrudan örseleyici olaylar yaşama

2- Başkasının başına gelen olayları doğrudan doğruya görme, tanıklık etme

3- Bir aile yakınının ya da yakın bir arkadaşın başına örseleyici olayların geldiğini öğrenme.

4- Örseleyici olayların sevimsiz ayrıntıları ile yineleyici bir şekilde ya da aşırı düzeyde karşı karşıya kalma

Travmatik Olay Kategorileri Nelerdir?

Travmatik olayları oluş şekillerine göre üçe ayırabiliriz;

1- Doğal Afetler; deprem, sel vb.

2- Kazalar; trafik kazaları, iş kazaları vb.

3- Kasıtlı Olaylar; savaş, cinsel saldırı vb.

Diğer taraftan sürelerine göre travmatik olaylar akut olaylar ya da kronik olaylar olarak ikiye ayrılabilir. Akut olaylar ani, beklenmedik ve tek seferlikken kronik olaylar uzun süreler devam eden tekrarlı olaylardır. Kronik travmatik olaylar arasında aile içi şiddet ya da savaş sayılabilir.

Travmatik Olaylar Sonrasında Hangi Zihinsel Bozukluklar Görülebilir?

Travmatik olaylar, neredeyse tüm zihinsel bozukluklar açısından bir risk faktörü olarak kabul edilebilir. Travma Sonrası Stres Bozukluğu, etiyolojisindeki olay vurgusu ile öne çıksa da travma sonrasında gelişebilecek tablo çeşitliliği bununla sınırlı değildir. Çevresel faktörler ve kişinin yatkınlığının da etkisi ile birlikte orta çok çeşitli problemler çıkabilir. Depresyon, kaygı bozuklukları, duygu durum bozuklukları, psikotik tarzdaki bozukluklar ve daha fazlası travmatik olaylar ile tetiklenebilir.