Obsesif ne demek sorusunu cevaplamaya obsesyonu tanımlayarak başlamak daha iyi olacak.

Obsesyon ya da takıntı; kimi zaman zorla ve istenmeden geliyor gibi yaşanan, çoğu kişide belirgin bir kaygı ya da sıkıntıya neden olan, yineleyici ve sürekli düşünceler, itkiler ya da imgeler olarak tarif edilebilir (DSM-V Tanı Ölçütleri El Kitabı).

Obsesif Kişi ya da Obsesif Düşünce

Obsesif kelimesinin kullanımına baktığımızda bu kelimenin bir kişiyi ya da düşünceyi nitelemek için kullanılabildiği görülmektedir. “O çok obsesif, kesinlikle bunu kabul etmez.” ya da “Obsesif düşüncelere artık katlanamıyorum” gibi. Obsesif düşünce kullanımı bizi obsesyon tanımına götürür. Bu sıfat bir kişi için kullanıldığında ise o kişinin belirli tarzdaki düşünceler ile (dolayısıyla bu düşünceleri tetikleyen durumlar ile) karşılaştığında belirli tepkileri sıkça verdiği, çoğunlukla obsesyonlar karşısında benzer şekilde davrandığı anlaşılmaktadır. DSM-V tanı ölçütleri kitabı obsesyonlar için şunu da eklemiştir; “kişi obsesyonlara aldırmamaya ya da bunları baskılamaya çalışır ya da bunları başka bir düşünce ya da eylemle yüksüzleştirme girişimlerinde bulunur.” Bu tarifte bahsedilen davranışlar obsesif bir kişiden beklenebilecek davranışlardır.

Etiketleme

Kelimenin bu kullanımı gerek kendimiz, gerekse başkaları için zorlayıcı olabilir. Obsesif, depresif gibi kelimeler niteleme özellikleri ile birlikte hemen bir etikete dönüşebilir ve kişiyi yaşadığı sorundan ibaretmiş gibi gösterebilir. Kişinin kendi kendini etiketlemesi de başkaları tarafından etiketlenmesi de yaşamı zorlaştırabilir.

Kabul ve Kararlılık Terapisi – ACT

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) ile psikoterapide çalışırken kullanılan en yaygın ve etkili davranışçı teknik maruz bırakma-tepki önleme (MBTÖ) tekniğidir. MBTÖ kullanılan Bilişsel Davranışçı Terapinin etkililiği hakkında kanıt oluşturan pek çok çalışma bulunmaktadır (Ferrando, ve Selai; 2021).

Bunların yanı sıra sağlam davranışçı temelleri olan üçüncü kuşak Bilişsel Davranışçı Terapiler arasında gösterilen Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), OKB ile MBTÖ ile çalışırken etkili olduğu gösterilen ve geleceğe dair umut veren terapi ekollerinden birisidir (Soondrum ve diğerleri; 2022).

Kabul ve Kararlılık Terapisi‘nin temelleri hakkında daha detaylı bir okuma için ACT bu bağlantılara gidebilirsiniz.

OKB’nin ACT ile formülasyonunda düşüncelere yaklaşımın katılığı (Füzyon- birleşme), kabul etmede yaşanan kısıtlılık ve değerler ile ilişkili (adanmış eylem) eylemler de sınırlılığın öne çıkmasından söz edilebilir. ACT bu ve diğer bileşenler üzerinde çalışarak psikolojik esnekliği geliştirmeyi ve kişinin obsesyonlar karşısındaki davranışlarını istediği yönde değiştirebilme kabiliyetini kazanmasını amaçlar.

KAYNAKÇA

Ferrando, C., & Selai, C. (2021). A systematic review and meta-analysis on the effectiveness of exposure and response prevention therapy in the treatment of obsessive-compulsive disorder. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 31, 100684.

Soondrum, T., Wang, X., Gao, F., Liu, Q., Fan, J., & Zhu, X. (2022). The applicability of acceptance and commitment therapy for obsessive-compulsive disorder: A systematic review and meta-analysis. Brain sciences, 12(5), 656.