Şema Terapi
Ağustos 19, 2024
Şema Terapinin Anksiyete ve Depresyonu Yenmede Yardımcı Olabileceği 5 Yol
Ağustos 19, 2024Şema Terapi
Ağustos 19, 2024Şema Terapinin Anksiyete ve Depresyonu Yenmede Yardımcı Olabileceği 5 Yol
Ağustos 19, 2024
Şema Terapi ve Başa Çıkma Tepkileri
Bütün çocuklar bazen kaygı duyabilir. Ancak kaygı gündelik davranışlarını ve düşüncelerini etkileyerek okul, ev ve sosyal yaşamlarını sekteye uğratıyorsa kaygı bozukluğu yaşıyor olabilirler. Kaygı, genellikle çocuğun düşünce ve duygularını davranışlarından daha fazla etkilediği için fark edilmesi zor olabilir. Bir çocuğun genel olarak mutlu olmasına rağmen yine de okul veya sosyalleşme gibi hayatının bazı yönlerini etkileyecek kadar kaygılı olması da mümkündür.
Bir çocuğun kaygılı olabileceğinin yaygın dış belirtileri arasında uyku sorunları, çok sayıda karın veya baş ağrısı, ebeveynlere yapışmak ve öfke nöbetleri yer alır. Bu belirtilerin bazıları tam tersi davranışlara benzeyebilir. Bu davranışlarla çocuk yoğun kaygıyla baş etmeye çabalamaktadır. Kaygı aynı zamanda odaklanmayı veya hareketsiz oturmayı da zorlaştırabilir, bu nedenle kaygıyı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğun(DEHB)'dan ayırmak zor olabilir.
Çocuklukta psikolojik olarak desteklenmeyen kaygı, yetişkinlikte daha fazla kaygıya yol açabilir, bu nedenle kaygılı çocuklardan yardım almak önemlidir. İyi haber şu ki çocukluk kaygısı psikoterapi ile desteklenebilir. Kaygılı çocukların çoğu, bilişsel davranışçı terapi (BDT) ekolüne iyi yanıt verir. Çocuklar psikoterapiyi erken dönemde alarak endişelerini yönetmeyi öğrenebilir ve kaygının hayatlarını etkilemesini önleyebilirler.
Korku Avcısı Terapi Programı, bilişsel davranışçı terapi yaklaşımı ile hazırlanarak çocuk ve gençlere (8-14 yaş), bazı düşünce ve davranışlarını değiştirerek, aşırı ve çok rahatsız edici korkularını denetleme yolları gösterilmektedir.
Ayrılma kaygısı, sosyal kaygı/fobi, yaygın kaygı, özgül kaygı yaşayan çocuk ve ergenlere kaygı ve korkularıyla nasıl baş edebileceklerini; ebeveynlere de bu konuda çocuklarına karşı nasıl destekleyici olabileceklerini öğretmeyi hedefleyen bir bilişsel davranışçı terapi programıdır.
Bu terapi programı Ege Üniversitesi psikiyatri ve psikoloji bölümü öğretim üyeleri tarafından hazırlanmıştır ve 8-14 yaş aralığındaki çocuk/ergenlerin psikoterapisine yöneliktir.
Bu terapi yönteminde çocuğa 4 temel beceriyi öğretmek hedeflenir:
Kaygı ve korku duygularını ve bu duygulara eşlik eden bedensel belirtileri fark etme.
Kaygı ve korku yaşarken aklından geçen olumsuz düşünceleri (iç konuşmalar) fark etme ve bunları daha gerçekçi düşüncelerle (cesaretlendiren cümleler) değiştirmek.
Kaygı ve korku veren durumlarda problem çözme becerilerini kullanarak bir baş etme planı hazırlamak.
Yeni davranışlar deneme ve kendini ödüllendirme.
Kaynaklar:
Boorady, R. Why Childhood Anxiety Often Goes Undetected (and the Consequences). Child Mind Instute
Sorias, O. Bildik, T. Sütçü, S.T. (2019). Korku Avcısı. (2019). Ege üniversitesi Yayınları
Şema Terapi ve Başa Çıkma Tepkileri
Baş etme yöntemleri çocuğun zor bir çevrede devam edebilmek için geliştirdiği normal girişimlerdir. Bu girişimler çocuk yaşlardaki bizleri korur ancak artık ihtyacımız olmasa bile bu başetme yöntemlerini erişkinlikte de kullanmaya devam ederiz.
Klinik Psikolog Merve Nur Şahin
şema terapi, baş etme yöntemleri, başa çıkma becerileri
Bireysel Farklılıklar
Her birey şemaları ile farklı şekilde baş eder. Bu durum aynı çevrede yetişen tek yumurta ikizlerinin neden birbirinden farklı olduğunu açıklar. Örneğin psikolojik/fiziksel şiddet gösteren ebeveyn ile büyüyen iki çocuk çok değişik tepkiler verebilir. Birisi pasif, korkak bir kurbana dönüşür ve hayat boyu bu durum sürebilirken diğeri ise asi ve isyankar birisi olabilir ve ortamdan kurtulmak için evi terk edebilir.
Kendilik Algısı
Bu duruma mizaçta katkı sağlar, genetik olarak bazı eğilimlere yatkın olarak doğabiliriz. Kimi çocuk daha girişken olurken kimisi daha içine kapalı olabilir. Bu noktada bakım verenin nasıl muamele ettiği çok önemli. Bizler aslında bize verileniz. Bu ne demek, çocuk sisteminde şöyle algılar, bana iyi davranıldı demek ki ben değerli, özel ve sevilesi bir varlığım. Bana kötü davranıldı, ihtiyaçlarım karşılanmadı o zaman ben yetersiz değersiz bir varlığım gibi algılayabilir.
Baş Etme Becerilerinin Gelişimi
Baş etme yöntemleri çocuğun zor bir çevrede devam edebilmek için geliştirdiği normal girişimlerdir. Bu girişimler çocuk yaşlardaki bizleri korur ancak artık ihtyacımız olmasa bile bu başetme yöntemlerini erişkinlikte de kullanmaya devam ederiz. Çoğunlukla erişkin olarak, bu başaçıkma yöntemleri işlevsel olmadığı gibi yetişkinlikte de önümüze engel olarak çıkabilir. Örneğin alkolü kötüye kullanabiliriz, aşırı katı ve inatçı olabiliriz, kendimizi diğer insanlardan izole edebiliriz, duygularımızı bastırabiliriz ve diğer insanlara güvensizlik içinde yaşayabiliriz.
Başa Çıkma Stratejileri
Şema terapiye göre şemalarla üç biçimde başa çıkılmaktadır.
Teslim olmak: şemalarımıza razı olur ve onları sürekli tekrarlarız.
Kaçınmak: şemalarımızdan kurtulmak veya onları engellemek için yollar buluruz.
Aşırı telafi etmek: şemalarımızın bize hissettirdiğinin tam tersini yaparız.
Şema ve Başa Çıkma Stilleri
Yüksek standartlar şemasını bu üç başa çıkma stili ile incelersek, şema tesliminde her şeyde en iyi olmak için çabalar ve yaptığı işi mükemmel yapmak için aşırı detaycı davranırken, bu şemayla kaçınarak baş eden kişi aslında iyi yapabileceği veya keyif alabileceği bir şeyde en iyisini yapamayacağını düşündüğü için denemekten kaçınabilir. Bu şemayla aşırı telafiyle baş eden bir kişiyse yaptığı işi gelişigüzel yaparak ya da son dakikaya bırakıp erteleyerek kendisinde oluşan mükemmeliyetçilik baskısıyla başa çıkmaya çalışabilir.
Sağlıksız Bir Döngü
Bu başa çıkma tepkileri şemanın yarattığı duygudan kurtulmayı hedeflerken, merkeze şemayı koyduğu için şemayı ortadan kaldırmaz ve sağlıksız bir döngüye dönüşür.
Kaynaklar:
Boorady, R. Why Childhood Anxiety Often Goes Undetected (and the Consequences). Child Mind Instute
Sorias, O. Bildik, T. Sütçü, S.T. (2019). Korku Avcısı. (2019). Ege üniversitesi Yayınları